Ook binnen de filantropische sector bestaat brede steun voor het versterken van integriteit en vertrouwen. Tegelijkertijd leven er binnen het maatschappelijk middenveld zorgen over de uitwerking van de wet en de gevolgen voor stichtingen en fondsen.

Het College voor de Rechten van de Mens wees op de inbreuk op grondrechten van maatschappelijke organisaties, terwijl Privacy First waarschuwde voor schending van de privacy van donateurs. NGB/VNG benadrukte dat de rol van de burgemeester niet past binnen de WTMO, omdat deze de onafhankelijkheid en veiligheid in gedrang brengt. Het OM gaf aan onvoldoende (ICT-)capaciteit en kennis in huis te hebben om de wet te handhaven. Ook wezen wij erop dat dit wetsvoorstel met de introductie van een deponeringsplicht een enorme latenverzwaring alle stichtingen in Nederland betekent.

Extra administratieve lasten voor alle stichtingen

Een belangrijk onderdeel van het wetsvoorstel is de deponeringsplicht voor stichtingen. Dit betekent dat alle Nederlandse stichtingen (naar schatting ruim 160.000) jaarlijks een balans en een staat van baten en lasten moeten deponeren bij de Kamer van Koophandel. Deze gegevens zijn vervolgens voor overheidsinstanties toegankelijk.

Voor veel organisaties betekent dit een extra administratieve verplichting. Dat geldt in het bijzonder voor kleinere stichtingen die grotendeels op vrijwilligers draaien. Binnen de FIN zijn veel leden actief als vermogensfonds, familiestichting of corporate foundation. Ook voor hen kan deze verplichting leiden tot extra administratieve lasten.

Inzicht in grotere donaties

Daarnaast voorziet de WTMO in de mogelijkheid voor overheidsinstanties om – onder bepaalde omstandigheden – informatie op te vragen over grotere donaties, bijvoorbeeld over de herkomst, het doel en de omvang daarvan. In sommige gevallen kan ook de identiteit van de donor worden opgevraagd.

Voor organisaties betekent dit dat zij gegevens over dergelijke donaties structureel moeten vastleggen en bewaren. Dat brengt opnieuw administratieve verplichtingen met zich mee en kan vragen oproepen rond de privacy van donateurs.

Proportionaliteit en uitvoerbaarheid

De centrale vraag die voorligt is of de extra verplichtingen voor alle stichtingen in verhouding staan tot het beoogde doel van transparantie en het tegengaan van ondermijning. In dit dossier trekt de FIN samen op met andere koepelorganisaties, waaronder Goede Doelen Nederland en het CIO. Ook vanuit de praktijk zijn vragen gesteld over de uitvoerbaarheid van de wet en de rol van verschillende instanties daarbij.

Een sterke democratische samenleving vraagt om een krachtig maatschappelijk middenveld. Het is daarom belangrijk dat nieuwe regelgeving zorgvuldig wordt afgewogen en dat de lasten voor organisaties in verhouding blijven tot het beoogde doel.

De FIN volgt de behandeling van het wetsvoorstel in de Eerste Kamer met grote belangstelling.